Екстерно за власта

Пред десет-петнаесет години, Владата, односно Собранието, реши да ја укине можноста за ослободување од царина и данок на возила донирани од странство на здруженија и институции, поради наводни злоупотреби. Тогаш аргументирав со претставници на власта дека не е дозволиво за индивидуални престапи да се воведуваат колективни казни. Односно за злоупотреби од поединци да се укинат права за сите, посебно кога правата во тој случај ги одобруваа претставници на Министерството за труд и социјална политика и Царинската управа. Набргу се појавија несаканите ефекти на таа одлука – подарени противпожарни возила и возила за брза помош не можеа да бидат примени, бидејќи немаше кој да ги плати царините и даноците.

eksterno-za-vlastaСличен е наративот и во сегашните настани поврзани со идејата за дополнителна проверка на знаењата на студентите на универзитетите во Македонија. Дополнителна проверка на знаењата го употребувам како синоним на надворешната евалуација, екстерно или државен испит. Повеќето граѓани, ако не и сите, се согласуваме дека оценувањето во македонскиот образовен систем, вклучувајќи го и високото образование е обезвреднето под влијание на непотизми, фејворизми или, пак, сива пазарна логика. Дотука, повеќето би се согласиле со премиерот Никола Груевски. Доколку се согласуваме со тоа, за да постигнеме согласност за како да се поправи таа состојба мора да ги анализираме причините за тоа. Исто така веројатно може да се согласиме дека не сите високо образовни институции даваат и не сите студенти имаат незаслужени оценки. Соодветно мерките за подобрување на оценувањето не смеат да бидат колективна казна за сите установи и студенти, тие мора да бидат насочени.

Read more

Нова надеж за Романија, нова надеж за Балканот?

Изминатата недела вестите од регионот беа во знакот на вториот круг на изборите за претседател на Романија. На нив се случи големо изненадување – христијандемократот Клаус Јоханис го победи социјалдемократот Виктор Понта, освојувајќи 54.5 отсто од гласовите.

Зошто големо изненадување? Пред сè затоа што Виктор Понта водеше во првиот круг на изборите со десетина проценти и затоа што истражувањата на јавното мислење предвидуваа негова убедлива победа. Понта, како актуелен премиер на Романија, целосно доминира во кампањата и во медиумите. И на крајот, Клаус Јоханис е дел од занемарливото етничко малцинство на трансилвански Саксонци (Германци) и на верското малцинство на лутерани (протестанти). Кои се Виктор Понта и Клаус Јоханис и како се случи пресвртот?

Виктор Понта, 42-годишен политичар, и покрај контроверзиите со можното плагијаторство на докторатот, ја води Социјалната либерална унија (УСЛ), коалиција каде носечки член е неговата Социјалдемократска партија (ПСД), во убедлива победа на парламентарните избори во 2012 година. Неговата победа е заснована на фокусот на економскиот развој, по повеќе години економска криза и мерки за штедење. Понта го обезбедува растот со раст во приватниот сектор, но и со зголемување на платите во јавниот сектор, кои се претходно намалени од Владата на десниот центар. Понта го води вториот обид за импичмент против тогашниот претседател Трајан Басеску, вклучувајќи и организацијата на референдумот. Виктор Понта ќе го следат многу контроверзии, вклучувајќи го и Законот за амнестија од корупцијата од 2013 година, во време кога ЕУ воспостави специјален мониторинг на Романија поради загриженоста од распространетоста на корупцијата. Корупцијата е една од главните причини поради кои Романија сè уште не е членка на Шенген договорот.

Read more

Дијаспората е најважен финансиски извор на Македонија

Во чаршијата и на новите медиуми на сметка на дијаспората и нивната посветеноста на старата татковина Македонија често се прераскажуваат шегите од типот „сè ќе дадам за Македонија, еве 5 долари ќе dijasporata-e-najvazhen-finansiski-izvor-na-makedonijaдадам за Македонија“. Кон крајот на минатиот месец на јавна расправа на Комисијата за надворешни работи на Собранието за значењето и улогата на дијаспората за Македонија во економски и политички аспекти, се проговори, меѓудругото и за јазот меѓу старата татковина и дијаспората, јаз создаден со меѓусебни предрасуди и стереотипи, од двете страни.

Стереотипи како во шегите на почетокот, кои лесно се демантираат со факти. Факти како тој дека дијаспората, односно дознаките од дијаспората, се најважниот финансиски тек во платниот биланс на Македонија последните години. Според тематска анализа презентирана на јавната расправа, вкупните годишни дознаки од странство изнесуваат околу 1.6 милијарди евра или околу 20 отсто од бруто домашниот производ (БДП). Од тоа годишно околу 1 милијарда евра се лични дознаки од странство. Дознаките преку банки и други формални патишта се мал дел на сантата мраз, тие изнесуваат околу 180 милиони годишно или 2.5 отсто од БДП. Другите средства доаѓаат по неформални канали. Висината на дознаките е стабилна во последните неколку години и, што е значајно, тие не се намалени по почетокот на економската криза. Најмногу од средствата доаѓаат од Европа, околу 70 отсто, со најголемо учество на Германија 24 отсто, Италија 22 отсто, Швајцарија 11 отсто, Турција 7 отсто, Австрија 5 отсто и Словенија 3 отсто. Од неевропските земји најмногу дознаки доаѓаат од Австралија – 13 отсто.

Read more

Името – аврио, метаврио

Во Грција, при моите престои во младоста, меѓу другите работи, ја запознав изреката „αύριο, μεθαύριο“ (аврио, метаврио), или утре, задутре. Кратка изрека, која го одразува духот на бавниот медитерански живот, која упатува на спокој, трпение. На негативната страна упатува на нерешавање или незавршување на работите. Доколку во нациите со висока работна етика велат што можеш денес да завршиш, не оставај за утре, ова изрека може да упати на што можеш да оставиш за утре, немој да го сработуваш денес.

Точно на тоа помислив кога ги прочитав медиумските извештаи за коментар на Венизелос, министер за надворешни работи на Грција и претседател на партијата ПАСОК, помлад партнер во Владата на премиерот Самарас, од Нова Демократија. Венизелос пишува дека Грција не смее да дозволи поради економските проблеми да трпи притисок во однос на националните надворешнополитички приоритети, како прашањето на Кипар, грчко-турските односи и секако спорот за името со Македонија. Тоа што всушност го вели Венизелос дека Владата, поточно Нова Демократија и ПАСОК, ја употребуваат и понатаму ќе ја употребуваат економската криза да ги заплашуваат своите сојузници во НАТО и ЕУ и со тоа да го одбегнат решавањето и на кипарското прашање и на спорот за името.

Зошто Нова Демократија и ПАСОК сакаат одбегнување на решението на спорот за името? Решение на спорот за името најверојатно ќе доведе паѓање на Владата и вонредни избори кои најверојатно ќе бидат крај за ПАСОК, а Нова Демократија ќе ја испратат во опозиција. Самарас тоа одлично го знае, бидејќи точно тој со ескалација на спорот за името, основањето на сопствената партија Политичка пролет со отцепување од Нова Демократија доведе до пад на Владата на Константин Мицотакис на 13 октомври 1993 година.

imeto-avrio-metavrio

Read more