Демографска катастрофа во поранешните комунистички држави

Во периодот на зголемени активности за спорот за името, една од мантрите е дека е неопходно решение за наше членство во НАТО и во ЕУ, за да се задржат луѓето и за да се спречи демографската катастрофа во земјата. Тоа што е мантра не мора да значи дека е заснована на факти и на аргументи.
Но како и за многу други работи, така и за демографијата како почетна основа за расправа, во Македонија е многу тешко да се утврдат фактите. Македонија нема спроведено попис од 2002 година, а и резултатите на пописот од 2002 година се оспорувани од повеќемина. Проблемите за правење попис се поврзани со етничката припадност и со поврзувањето одредени права со одредена бројност, а во последно време можеби и со соочување со одговорноста за демографскиот пад.

Притоа и во двата случаја камен на сопнување е евиденцијата на емиграцијата, поточно формулирано, тие што не престојуваат во земјата последните 12 месеци. Активистите ориентирани кон СДСМ, повикувајќи се на разни извештаи, говореа за најмалку 300.000 емигрирани од земјата, а се лицитираше и со значајно повисоки бројки. Тоа би значело дека околу 15 проценти од граѓаните емигрирале. Од друга страна, Државната изборна комисија, со вкрстување на многу бази на податоци како матична, работна, здравствена, пензиска и друга евиденција, утврди дека околу 170.000 гласачи не се во земјата и тие беа ставени во посебна гласачка листа. Од друга страна, Обединетите нации (ОН) сѐ уште го проектираат населението во Македонија на број над 2 милиони луѓе. Но ОН и Косово го проектираа на 2,1 милиони луѓе, а на пописот во 2012 година беа евидентирани малку над 1,7 милион лица. Оттука може да се заклучи дека најверојатно во моментот во Македонија живеат малку над 1,8 милион луѓе и губење на населението од околу 10 проценти.

Read more

Прогресивна папазјанија (2)

Владата не само што говори туку има и намера да го воведе прогресивниот персонален данок од 18 проценти за 74.000 граѓани што имаат приходи над илјада евра месечно, наспроти досегашниот рамен данок од 10 проценти за сите, со што би се собрале околу 30 милиони евра, кои на пример би се употребиле за зголемување на социјалната помош на 12.000 македонски денари. И тоа заслужува јавна дебата. Не е спорно дека во земјата има голема социјална нееднаквост и дека се потребни мерки за социјална правда. Дали првиот чекор за праведност е повеќе данок за тие што веќе плаќаат најмногу (во апсолутни износи)? Дали не треба да биде првиот чекор да почнат да плаќаат данок тие што воопшто не плаќаат – учесниците во неформалната економија?

Најмалку една четвртина од македонската економија е неформална, има неформална вработеност од 18,5 проценти во 2016 година, има скриени плати, исплати во кеш, за кои не се плаќаат придонеси, има даночни дупки итн. Дали е логично и праведно Владата да постигне сите да плаќаат данок, а потоа тие што имаат повисоки примања? Да. Кога Владата ќе ги сузбие неформалната економија и вработеност и скриените плати, може да се дебатира за прогресивен персонален данок. И уште една дилема, дали е Владата подготвена и за прогресивен данок на добивка? Големите корпорации како „Телеком“ да плаќаат повисок данок на добивка од микро и малите претпријатија? Дали и тоа е праведно? Или друга дилема, дали социјална праведност може да се постигне со намалување на даноците на социјално ранливи лица? За дефинициите на богат. Додека за сиромаштија има дефиниран праг (околу 250 евра за четиричлено семејство), за тоа што значи „богат“ немаме прифатена дефиниција. Дали е богатство плата што е надомест на труд, без разлика на висината?

Read more

Прогресивна папазјанија

Откако минатата седмица по конференција посветена на економските перспективи, медиумите и јавноста се фокусираа на изјавите за прогресивниот данок на министерот за финансии Тевдовски, и по второаприлската изјава на премиерот Зоран Заев на истата тема, стануваат појасни намерите на Владата не само да говори туку и да го спроведе прогресивниот персонален данок. Сумирано Владата има намера да воведе прогресивен персонален данок од 18 проценти за 74.000 граѓани што имаат приходи над илјада евра месечно, наспроти досегашниот рамен данок од 10 проценти за сите, со што би се собрале околу 30 милиони евра, кои на пример би се употребиле за зголемување на социјалната помош на 12.000 македонски денари. И тоа заслужува јавна дебата.

Таа јавна дебата има повеќе аспекти од идеолошки до методолошки. Јас веќе во коментарот „Сто дена Влада – многу храброст и грешки“ од септември 2017 година го критикував Министерството за финансии од позиција на десен центар и напишав „И покрај успешниот ребаланс на буџетот, секако заслуга на Министерството за финансии, тоа министерство може да биде и најголема закана за оваа Влада. Да постои голема социјална нееднаквост во земјата, но таа нема да се реши со болшевички мерки како стигматизација на успешните (и богати), ниту со зголемување на данокот за богатите (ако е некој што заработува 1.000 евра богат), туку со долгорочни мерки против причините на сиромаштијата. Болшевиците во министерството, нека видат како помина нивното социјалистичко другарче Оланд во Франција, со неговиот данок на богати, пред да направат голема економска, финансиска и социјална штета. Даночните политики се една од добрите работи што ги направи ВМРО-ДПМНЕ и треба да се зачуваат“. Критики имав и за воведување на ДДВ за физички лица во јануари оваа година во коментарот „Нетранспарентни даночни политики“.

Read more