Украинско, бугарско или турско сценарио?

Политичката криза во Македонија, по митинзите на 17 и 18 мај, го постигна својот врв и би требало да започне разврската. Каква ќе биде таа разврска? На една неодамнешна многу продуктивна дебата организирана од Универзитет на Југоисточна Европа (Штуловиот Универзитет) и Амбасадата на Полска, Руфи Османи, поранешниот градоначалник на Гостивар, можната разврска ја постави во три можни сценарија: украинско, бугарско или турско сценарио, именувани според земјите во кои се случиле разврските.

Што е суштината на овие сценарија. Украинското сценарио е сценарио на долготрајни протести против власта, кои завршија со насилство, бегство на претседателот и воспоставување на нова привремена власт. Спецификата на украинското сценарио е насилноста на протестите со многу жртви. Но и тука треба да се има предвид дека беше постигнат политички договор за предвремени избори, а бегството на претседателот Виктор Јанукович најверојатно беше предизвикано поради тоа што политичкиот, воениот и полицискиот естаблишмент во Киев, а веројатно и во Москва, му ја откажаа поддршката. Бугарското сценарио е поврзано со предвремените избори во 2013 година, кога по насилните судири на полицијата и демонстрантите, кои протестираа против поскапувањето на струјата, премиерот Борисов поднесе оставка, што доведе до предвремени избори. До изборите функционира „службен кабинет“, сличен на барањата за преодна влада на СДСМ. Но и тука треба да се има предвид дека по оставката на Борисов, во три обиди не се формира политичка влада, по што претседателот го доверува мандатот на службениот кабинет. И на крај турското сценарио, сценарио на долготрајни протести, кои власта ги задушува и останува да владее понатаму. Инаку, како куриозитет, и во бугарскиот и во турскиот случај имаше скандали со прислушување на Борисов и на Ердоган.

ukrainsko-bugarsko-ili-tursko-stsenario-1Разврските во Украина, Бугарија и Турција, се одвивале во нивните социополитички, економски и културни контексти, но едни од факторите кој одлучувал за текот на настаните се авторитарноста на лидерите и силата на општествените движења и политичките партии. И Украина и Турција имаа авторитарно лидерство и различни исходи: во Украина пад на власта, а во Турција зачувување на власта. Различниот исход е главно условен од различната поддршка, односно Ердоган има јасна мнозинска поддршка на граѓаните. Во бугарското сценарио двигател се демократските стандарди. Патем Борисов на македонските власти им препорача да го следат неговиот пример.

Read more

Не потсекувајте им ги крилјата!

Кога ќе го читате овој коментар, средношколските протести и бојкот на наставата ќе влезат во својата разврска. Министерството за образование и наука објави дека примената на новите правила за матура се одлагаат, а ова година ќе се полага матура на досегашниот начин, додека власта не е подготвена да прави отстапки за екстерниот испит. Во среда ќе се одржи најверојатно последниот средношколски марш, а потоа најверојатно со делумното исполнување на барањата и под притисок на ризикот за исклучувања, бојкотот ќе биде прекинат. Дали е тоа најдобрата можна разврска?

Премиерот Никола Груевски повика на национален дијалог за пет точки, вклучувајќи го подобрувањето на квалитетот на образованието.

ne-potsekuvajte-im-gi-kriljataНекој може да заклучи дека средношколките протести се против реформите и со тоа против подобрувањето на квалитетот на образованието. Но тоа не е така. Власта наведува дека наставата се бојкотира во пет средни училишта од 94 државни средни училишта. Кои се тие пет училишта? „Раде Јовчевски-Корчагин“, „Орце Николов“, „Георги Димитров“, „Јосип Броз Тито“ и „Никола Карев“, сите пет во Скопје. „Корчагин“ со години остварува најдобар резултат во матурата, а другите четири училишта се редовно меѓу петнаесетте најдобри училишта во Македонија. Средношколците што протестираат се најдобрите, не најлошите ученици. Кога протестираат најдобрите ученици, тие имаат целосен легитимитет, без разлика дали се здружени во унија или пленум.

Можеби меѓу тие што протестираат има ученици чии родители се симпатизери на СДСМ. Но сигурно меѓу тие што протестираат има ученици чии родители не се симпатизери на СДСМ. Јас сум еден од тие родители, а знам и многумина други. Јас учев Никола Карев, во Скопје, во едно од училиштата каде се протрестира, каде што учел и мојот вујко, каде учеше и мојот брат и многумина мои пријатели, каде сега учи мојата ќерка и каде се надевам ќе учи мојот син. Како граѓанин го следам образованието, бев член во училишен одбор, редовно учествувам во родителските активности, бидејќи сакам моите и другите деца да го добијат најдоброто можно образование. И верувам дека сите родители, без разлика дали се симпатизери на едните или на другите, го сакаат истото: квалитетно образование за своите деца.

Read more