Месец: м.г

Деновиве два конфликти еден нов, во Украина, и еден повеќедецениски во Палестина, постигнаа нови жални епизоди. Нови жални епизоди во кои страдаат цивили, деца и жени.

Над Украина е соборен авион, цивилен, 298 луѓе загинаа, од кои околу 80 деца. Ужас, човечка трагедија, на која страните во конфликтот веднаш се обидоа да направат добивки, во својата војна за поддршка од светската јавност. Од една страна беше објавено дека авионот е соборен со ракети земја-воздух од територија контролирана од милициите на Донбас, дека е пресретнат телефонски разговор што тоа го потврдува, дека постојат снимки на ракетниот лансер на кој му недостига една ракета, дека… Од другата страна информации дека на локацијата има активни ракетни системи на украинската војска, дека авионот летал 14 километри надвор од коридорот, дека постојат снимки на украински борбени авиони кои летале на неколку километри од авионот. Од трета страна, основни прашања, како цивилни авиони летаат над територија каде се соборени повеќе авиони во последните недели, месеци? Како надлежните авторитети одлучуваат каде е безбедно, а каде не е безбедно да се лета.  Од вчера-завчера, првата страна ретерира, дека авионот е соборен по грешка, поради погрешно радарско читање, дека ракетниот лансер можеби бил управуван од дезертери на украинската армија, кои можеби носеле украински униформи… Во целата војна за светската јавност, ме чуди како сега и едните и другите имаат снимки на лансери, борбени авиони во близина на цивилниот авион, снимки на кои може да се види и униформата на нелуѓето кои го притиснале копчето за лансирање на ракетите. А од друга страна со месеци не може да се утврди во кое море или кој океан падна малезискиот авион на летот за Пекинг, дали е во Јужно Кинеско Море, дали е во Индиски Океан, каде е? Oдносот без почит кон жртвите ги засилија сликите на ужасот. Да, местото каде е соборен авионот е конфликтна зона и веројатно не е можно да биде обезбедено како место на сторен криминал како што гледаме на ЦСИ-сериите. Но секој со малку човечност очекува достоинствен третман на телата на погинатите патници. И не само од страна на милициите од Донбас или страните во конфликт во Украина. Туку и од одредени новинарски екипи, како таа на Еј-би-си, кои во лов на насловни стории на бранот на силни емоции, не се срамеа да допираат предмети на погинатите, или пак други и да претураат по куферите на жртвите.

Read more

Претходниот четврток, отворајќи ја темата за пописот, напишав дека со таква историја на пописи каква што ја имаше Македонија, зачудува дека е изненадување неуспехот на пописот од 2011 година. Во мултикултурен контекст да се спроведе успешен попис потребно е да се избегне играта на добитници и губитници. Тоа може да се постигне преку употреба на непристрасен модел – попис заснован на регистри или да одлучиме да не се попишува етничка и верска припадност, или доколку такви податоци се собираат да не се објавуваат.

По неуспехот на пописот во 2011 година, пописот станува важен дел од агендата за критика на власта од страна на опозицијата. Со вклучувањето на пописот во  петте теми за кои СДСМ бара да бидат опфатени во политичкиот дијалог, пописот во Македонија станува двојно невозможна мисија, покрај поле за меѓуетничка пресметка, станува и поле за меѓупартиска пресметка. Пописот како партиска пресметка СДСМ го употребува во постигнување на две цели: да се потврди неуспехот на власта во подобрување на благосостојбата и да се оспори избирачкиот список, а со тоа регуларноста на изборите.

Првата цел која СДСМ и проопозициските коментатори сакаат да ја постигнат е да се потврди неуспехот на власта во подобрување на благосостојбата со тврдењето дека Македонија нема повеќе од 1.8 милиони жители, односно дека 300.000 луѓе ја напуштиле земјава во последните десетина години и популацијата е намалена за околу 15 отсто. И со и без попис скоро е сигурно дека Македонија има помалку жители од проценетите 2.1 милион, бидејќи таков е регионалниот тренд. Бугарија која својот популациски врв од околу 9 милиони жители го постигнала во 1989 година, на пописот во 2011 година брои околу 7.3 милиoни жители, што е намалување од околу 19 отсто. И Косово за кое во 2010 година се проценуваше дека има 2.2 милиони, според пописот во 2011 година, без трите општини на северот, има околу 1.7 милиони жители и популацијата е помала за околу 23 отсто. Неспорно е да се очекува дека Македонија има помала популација од проценетата, и тоа не само како резултат на стагнирачкиот природен прираст, туку и поради миграциските трендови. И наместо дневнополитички, темата за миграцијата мора да се истражува, како што Хелтгрупер ја истражува миграцијата на докторите, во потрага по политики и мерки кои ќе ја намалат миграцијата.

Read more

Пописот, односно неговото спроведување, е дел од петте теми за кои СДСМ бара да бидат опфатени во политичкиот дијалог, за кои коментирав во двата претходни четвртоци.

Пописот, историски настанат како потреба за забележување на мажи способни за војска или пак забележување за даночни потреби, денес е процедура за системско собирање и чување на информации за популацијата. Иако процената на (бројноста на) популацијата останува важна функција на пописите, со пописот се собираат многу информации потребни за општествено-економско планирање, како и за меѓународни споредби. Пописот влијае и на подрачја кои вообичаено не се земаат во предвид, на пример во одредувањето на примерокот за анкетите на јавното мислење. Но некои проопозициски коментари му даваа магични димензии на пописот, на пример го поврзуваа пописот и со потреба на информации на бројот ученици, нешто за што има годишен регистар.

Инаку за разгледување на можните опции треба да се наведе дека покрај традиционалниот начин на спроведување на попис со пребројување, постојат и „виртуелни“ пописи со употреба на постојните регистри или пак комбинирани со употреба на регистри и пребројување и/или анкети. Виртуелните пописи, односно пописи засновани на регистри, ги воведуваат Холандија и Данска, главно поради дилеми за заштита на приватноста при традиционалните пописи, а во регионот прв попис заснован на регистри спроведува Словенија. Во Холандија не се објавуваат процени за населението, туку има  бројач на популацијата кој го покажува бројот на жители во секој момент. Во една изјава за пописот премиерот Никола Груевски најави набавка на софтвери за пописот, што укажува на тоа дека Владата размислува за попис заснован на регистри или пак на комбиниран попис.

Пописот како процес на утврдување на бројност е посебен предизвик во мултикултурен контекст. Во позитивен контекст Советот на Европа препорачува вклучување на прашања за етничката и други определености, поради потребата за информации за политики против дискриминацијата и за следење на еднаквите можности. На пример прашање за етничка припадност во Англија и Велс е за првпат воведено во 1991 година, точно за следење на еднаквите можности. Но тоа што се смета за етничка припадност кај нив, кај нас повеќе би се подразбирало како расна припадност. Дури во пописот од 2011 година се поставуваат прашања за национален идентитет исклучиво заснован на само-идентификација и кој дозволува англиски, велшки, шкотски, северно ирски и британски идентитет.

Read more

Во пресрет на почетокот на политичкиот дијалог, СДСМ објави пет теми за кои бара да се разговара и тоа: формирање техничка влада, одвојување на партијата од државата, медиумите, изборното законодавство и спроведување попис. Начелно сите пет теми се поврзани со изборите и изградениот опозициски став дека единствена причина зошто ги губат изборите, е тоа што власта ги „краде“ гласовите.

Едно од клучните подрачја се медиумите. Во оценките на набљудувачите на изборите постои критичка оценка за „нерамен терен“ за изборите, формулација што вообичаено реферира на употреба на државни ресурси или одвоеноста на партијата од државата и на медиумите. Во медиумите нерамниот терен го сочинуваа две работи: политичките реклами и (не)пристрасноста во информативната програма. Во изборите 2014 година, ВМРО-ДПМНЕ потроши повеќекратно повеќе од другите политички партии, што не беше случај во 2011 година кога СДСМ учествува со 1.51%, наспроти ВМРО-ДПМНЕ со 1.03% во прегледот за најголеми рекламери на комерцијалните телевизии. Оваа прашање не е толку прашање за регулација на медиумите, колку што е за регулација на финансирање на политичките партии.

Непристрасноста на медиумите или независноста на медиумите е централното прашање во подрачјето на медиумите. Во извештаите на Фридом хаус, Македонија има стабилни оценки на независноста на медиумите сè до 2010 година, со влошување на оценките во 2011/12 и 2013 година. Влошувањето на оцените најмногу се поврзува со затворањето на А1 и со судската постапка против Томислав Кежаровски. Во заднината на оцените има две критички нишки: влијанието на Владата преку владиното рекламирање и големиот број на судски постапки против новинари. Или на кратко, награда за своите, казна за туѓите. 

Read more