Месец: м.г

Безмилосност е тоа што го посакува Исламската држава, тоа што ќе ги одреди подалекoсежните последици од терористичките напади, и што го открива главниот мотив на терористите од Исламска држава на Ирак и Сирија (Левант) – ИСИС/ИСИЛ или само Исламска држава. ИСИС можел да заклучи дека веројатноста за моќна светска коалиција и воена интервенција на територијата на Исламската држава не е непосредна опасност. Констатацијата во коментарот од претходната седмица, по само неколку дена, со соборувањето на рускиот авион од страна на Турција, е уште повалидна. Но за соборувањето на рускиот авион, подолу.

Доколку воена интервенција не е непосредна опасност, тогаш  ИСИС можат со терористичките напади да се обидат да ги постигнат своите политички цели. А нивната политичка цел е наметнување на својата идеологија, на своите вредности, како околина на судирот меѓу Западот и ИСИС. И тука не мислам да идеологија на исламот, туку на ИСИС, бидејќи мора да се постави граница меѓу исламот и исламизмот како радикална идеологија. Со терористичките напади сака да предизвика одмаздничка реакција, ИСИС сака да ја наметне  безмилосноста, наспроти солидарноста на Западот. Зошто така ќе го наведе Западот да води идеолошка конфронтација со вредносен систем во кој ИСИС многу подобро се снаоѓа. Сè додека Западот опстои на сопствените вредности пред сè солидарноста, ИСИС ќе води изгубена борба. И обратно, Запад не може да добие борба со безмилосност, поле во кое ИСИС покажа дека нема граници. Како што некој рекол Запад не е само географски поим, туку симбол за одреден морал, етика и вредности кои се инспирирачки за целиот свет. Без тие вредности Западот е само една страна во војната.

Read more

Со шокот и болката од ноемвриските терористички напади во Париз сè уште не стивнати, започнаа анализите и коментарите за сите можни аспекти. Некои аспекти како колективизацијата на вината врз целиот ислам, наспроти индивидуалната одговорност на терористите кои се  безначаен број во однос на следбениците на исламот или, пак, евро-центричноста на солидарноста, наспроти тоа што во Сирија секој ден се убиваат толку луѓе колку што погинаа во Париз, веќе ги имав коментирано во јануари оваа година во „Сите се Шарли, а ние?“. Mногу домашни и странски коментатори пишуваа за тоа, а и многумина на социјалните медиуми го изразија својот став. Овој осврт е за подалекoсежните последици, а за тоа се важни мотивите на терористите од Исламска држава на Ирак и Сирија (Левант) – ИСИС/ИСИЛ или само Исламска држава.

ИСИС прво успеа да воспостави протодржава Исламска држава, со  донекаде стабилни територија и граници, второ, да поттикне сестрински  организации во повеќе држави како Нигерија, Либија и Египет (Синај), и трето да организира или инспирира терористички напади во соседството (Турција, Либан) или пак на моќни земји (Русија, Франција и др.). Сериозни медиуми објавија анализи дека нападот во Париз е почеток на крајот на ИСИС, заснована на размислувањето дека сите терористички организации биле уништени кога влегле во конфликт со моќна земја, а ИСИС со последните терористички напади влегува во директна конфронтација најмалку со Русија и Франција.

Дали тие што воспоставија прото-држава „Исламска држава“, се толку глупи или луди „да ги задираат лавовите дури спијат“?

Но пред понатамошна анализа, краток преглед кои се ИСИС.

ИСИС е откинат огранок на Ал-Каеда во Ирак, кој успехот го должи на здобивање поддршка од незадоволните  Арапи-сунити, маргинализирани од шиитските власти во Ирак и Сирија, како и (не)скриената поддршка од регионални сили. Најголемиот успех на ИСИС е окупацијата на Мосул во северен Ирак, град со над еден милион жители, главно Арапи-сунити. Заземањето на Мосул не е можно без пристапување кон ИСИС на Арапите-сунити, односно прогонуваниот естаблишмент на БААС-партијата и на Садам Хусеин, вклучувајќи високи офицери на Садамовата армија. Окупацијата на Мосул на ИСИС му обезбеди многу најсовремено американско оружје, оставено од разбеганата ирачка армија и многу готовина од ирачката национална банка и секако многу нафта. (Не)скриени поддржувачи на ИСИС се регионалните сили како Саудиска Арабија, Катар и Турција секој од своја причини, првите како баланс на шиитската оска Иран, Ирак, Сирија и Либан (Хезбулах), а последната како баланс на можен независен Курдистан на границите на Турција. Доколку крајно се поедностави, успехот на ИСИС не е идеолошки (верски), туку заснован на исклученоста на Арапите-сунити, како и регионалното ривалство на сунитите (Саудиска Арабија) и шиитите (Иран).

Read more

Октомври е месец за подготовка на ајвар и за објавувањето на ЕУ-извештајот за Македонија (и другите земји аспиранти). Оваа година условите влијаеја  традиционално октомвриски работи да се случат во ноември.

Коментирајќи го минатогодишниот извештај ја опишав атмосферата како „октомвриски патардии“ или врева која постојано се случува пред и со објавувањето  на ЕУ-извештајот. Како што повеќе пати сум коментирал ЕУ-извештајот во македонското општество доби статус на матура во животот на пубертетлии, стана ритуал на премин. Сите засегнати страни секоја година во октомври се во исчекување – дали напредувавме изминатиот период, дали нашата транзиција ќе влезе во завршница, дали ќе бидеме прифатени како полноправна членка на ЕУ-семејството.

Ова година во контекст на „прислушуваните разговори“ оценките на ЕУ-извештајот уште повеќе се поларизираа. ЕУ-извештајот за Антонио Милошовски е „пораз за политиката на СДСМ“, за Радмила Шеќеринска „вистината за Македонија одекна и во Брисел“ и секако ДУИ укажува на потребата „да се подобрат односите меѓу заедниците“. Самите коментари на извештајот се најдобра потврда на клучни изјави како  „распад на политичкиот дијалог“ со „нагласена политичка култура на поделби“. Донекаде со својата умереност отстапуваше изјавата на Никола Поповски, министер за надворешни работи кој укажа на значајноста  на задржувањето на препораката како силен мотив за продолжување на политичкиот дијалог и за неопходните итни реформи.

Во зголемувањето на вревата и збрката, може да влијаат и банални прашања како преводот на текстот од англиски на македонски. Една илустрација е преводот на  препораката поврзана со Охридскиот рамковен договор, односно  завршување на неговиот „review“, преведено на македонски како „ревизија“, наместо посоодветните зборови на македонски како преглед или оценка. Зборот ревизија во македонскиот јазик може да се толкува како преглед, проверка или оценка на исполнувањето на целите и мерките на Охридскиот рамковен договор, но и како преразгледување или промена на целите. Зборот ревизија на Охридскиот рамковен договор, во комбинација со изјави на поединци за федерализација на Македонија, може да доведе до погрешни перцепции на јавноста, што точно е препораката на ЕУ.

Read more

Изјавата на Метју Нимиц, медијаторот помеѓу Македонија и Грција во спорот за името, пред неколку дена за грчкиот конзервативен весник „Екатимерини“, го врати во внимание спорот за името. Изјавата на Метју Нимиц, вообичаено крајно воздржан во откривање на деталите на медијацијата, го привлече вниманието, затоа што се чини првпат открива детали на можниот договор и првпат дава конкретна временска рамка од 15 месеци. Од друга страна, точките изнесени од Нимиц не се непознати: решение со кое Република Македонија, би го зачувала достоинството, но би имала географска одредница за да се разликува од другите делови на Македонија. Нимиц нагласува дека треба да се разговара за опсегот на употреба, за преодниот период, за територијалните претензии (!?), за идентитетот и културното наследство, како и за временска рамка за евроатлантските интеграции.

Доколку Нимиц не соопшти детали, од каде е тогаш овој оптимизам? Веројатно оптимизмот е заснован на промените во трите страни во спорот за името: Македонија, Грција и меѓународната заедница.

Почетната промена се случи всушност кај меѓународната заедница (читај Вашингтон и Брисел). Како што пишав во април 2014 година во „Спасибо Путин!“, со конфликтот во Украина и измената на контекстот во Источна Европа, НАТО се реенергизираше и НАТО-проширувањето повторно стана приоритет, и со тоа се создаде поволен меѓународен контекст за решавање на спорот за името меѓу Македонија и Грција. Во меѓувреме, ривалитетот меѓу Запад и Русија се зголеми и на Западниот Балкан, со кризи и тензии скоро во сите контакт земји: Босна и Херцеговина, Црна Гора, Косово и Македонија.  На тоа се надоврзува сериозната бегалска криза, како и други предизвици.

Read more