Месец: м.г

Датумот кога меѓународната заедница требаше да се изјасни дали се создадени услови за одржување на парламентарните избори на 24 април 2016 година, доживеа неколку одложувања во обид на пронаоѓање на можни решенија за ситуацијата. Претставниците на САД и ЕУ објавија дека не се постигнати сите услови за одржување на изборите, што беше очекувано, земајќи ги во предвид почетните доцнења во спроведувањето на договорот во Пржино. Во коментарот од минатата седмица напишав „ Доколку СДСМ ги поттикне своите претставници во ДИК и МВР да се забрза пречистувањето на избирачкиот список и доколку ВМРО-ДПМНЕ поддржи компромис за медиумите, изборите на 24 април 2016 година стануваат реалност. Во спротивно станува извесно нивно одлагање за 29 мај или 5 јуни 2016 година“.

И покрај извесноста на одложувањето за изборите, земјата влезе во драматична завршница на 23 февруари, последниот ден пред распуштањето на Собранието, во кој рок можеше да се постигне договор за можните решенија. Како што напишаа на социјалните медиуми „македонската политика исто како македонскиот ракомет, мора да има драма во последните моменти, во завршницата“.

Зошто одложувањето на изборите беше извесно? Одржување на избори во најбрз можен термин со кредибилен избирачки список и израмнет терен не е само најдоброто решение туку и единствено што Македонија ќе ја води кон излез од политичка криза. Кои беа другите опции? Покрај одлагањето на изборите, опција беше одржување изборите во веќе закажаниот термин на 24 април 2016 година, како и суспензија на договорот од Пржино во однос на политичката разврска. Одржување на изборите на 24 април 2016 година, со став на меѓународната заедница дека не се исполнети докрај условите, како и став на СДСМ дека да учествуваат на изборите, не беше можно, бидејќи со бојкот на СДСМ и меѓународно непризнание тие избори нема да беа излез од политичка криза туку ќе водеа во уште подлабока политичка криза, губење на препораката за членство во ЕУ и меѓународна изолација. Суспензија на договорот од Пржино во однос на политичката разврска, би значело оставка на (техничка) Влада за спроведување на зиборите, со избор на политичка влада најверојатно повторно од ВМРО-ДПМНЕ и ДУИ. Изборите би се одржале во редовниот термин во 2018 година или пак заедно со локалните избори во 2017 годима, кога согласно законот повторно би се избрала (техничка) Влада за спроведување на изборите. Тоа би значело дека СДСМ го признава легитимитетот на Владата на ВМРО-ДПННЕ и ДУИ, што би било политичко самоубиство. Непризнавањето на легитимитетот на Владата, пак неминовно води кон обновување на политичката криза, која може да се реши само со предвремени избори. За извесноста на одложувањето на изборите говори и тоа што сите пратеници од сите политички партии беа во Собранието, по крајот на нивното работно време.

Read more

Се приближува 20 февруари, датумот кога меѓународната заедница ќе се изјасни дали се создадени услови за одржување на парламентарните избори закажани за 24 април 2016 година. Всушност тоа ќе биде една оценка на спроведувањето на договореното од Пржино.

Исполнувањето на договорот од Пржино е одраз на јазот и спротивставеноста на ставот на ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, во теснопартиска смисла што им одговара, а што не им одговара. Двете страни, и ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, во основа ги употребуваа политичките или правните делови од договорот, кои ценеа дека им одговараат. ВМРО-ДПМНЕ го стави акцентот на политичката разврска – избори на 24 април 2016 година, а СДСМ го стави акцентот на правната разврска – специјалното јавно обвинителство (СЈО). Едните, ВМРО-ДПМНЕ, сметаат на предноста во јавната поддршка, другите, СДСМ, на можните обвиненија. А не може да има само едно од нив, мора да се случи и политичка и правна разврска.

Политичката состојба оваа година се чини бавно, но сепак нè води во напредок на исполнување на договорот од Пржино и тоа полека нè оддалечува од најлошото можно решение за земјава, а тоа да со меѓусебно блокирање на власта и опозицијата се одлага и политичката и правната разврска. Полека се поместуваме во насока кон најдоброто сценарио за земјата, во кое изборите би се одржале во предвидениот термин на 24 април 2016 година, со прочистен избирачки список, правна разврска (обвинителска одлука) би имал најмалку еден случај поврзан со наводни изборни злоупотреби, а во првите 100 дена на новата Влада би се постигнал договор со Грција за мерките за градење на доверба.

За одржување на избори на 24 април 2016, од договорените мерки за  израмнет терен за избори, пред се преку раздвојување на партијата од државата и балансираност на медиумите, потребен е пречистен избирачки список и постигнување на договор за медиумите. Според последните медиумски извештаи, ДИК ги има собрано базите на податоци на граѓани од околу десетина различни институции како МВР, Фондот за здравствено осигурување, Фондот за пензиско осигурување, Министерството за труд и социјална политика и други. Завршена е и првата фаза на усогласување на базите на податоци, што значи дека веќе е можно вкрстувањето на податоците, што би водело кон откривање на грешки и нелогичности во избирачкиот список, кои би се провериле на терен. Колку што следам за избори на 24 април, избирачкиот список треба да биде составен до 5 март, за потоа да биде достапен на граѓаните за проверка од нивна страна. Тој рок е постиглив, ако се сака и достапни се потребните ресурси.

Read more

Средбата на Зоран Заев, лидер на СДСМ и на Гзим Острени, лидер на новата партија Унитети, без разлика што била темата за разговор, веројатно ги постигна планираните ефекти: дебата за можноста за предизборна меѓуетничка коалиција. Средбата е остварена како пилот-средба или проба како ќе реагира јавноста на идејата за предизборна меѓуетничка коалиција. По средбата следеа повеќе новинарски написи и анализи за можноста на изборна соработка на СДСМ со новите партии кои се обраќаат на гласачите етнички Албанци, како Беса, Унитети, или движењето за реформи на ДПА.

Позицијата на Зоран Заев и СДСМ е донекаде јасна. Незадоволството од власта, особено од премиерот Никола Груевски, меѓу гласачите етнички Албанци е огромно. Многумина од најгласните, најжолчните критичари на власта се аналитичари и политички коментатори – етнички Албанци. И многумина критиката не ја прават од позиции на албански национализам, туку од граѓанска перспектива. Предизвикот е како СДСМ да стекне предност од големото мнозинство незадоволни етнички Албанци. Дали етничките Албанци би гласале за СДСМ? Зоран Заев направи неколку чекори за придобивање на овие гласачи, на пример со ставовите за употреба на албанскиот јазик, но често и ретерираше од сопствените ставови. Ниту раководството на СДСМ, ниту претходните програми на СДСМ немаат мултикултурен карактер. Присуството на етнички Албанци во врвот на раководството и на пратеничките листи е помалку од симболично. Тешко е да се очекува дека таков СДСМ би бил атрактивен за просечен гласач етнички Албанец.

Како СДСМ да се направи поатрактивен за просечен гласач етнички Албанец? Подобрување на претставеноста во раководството и програмата е секако патот на средни и долги патеки. Сега и веднаш, СДСМ има потреба од коалициски партнер(и) кои можат да ги привлечат гласачите етнички Албанци. ДУИ и ДПА, двете партии од големата четворка, не се идеалниот партнер. Ем незадоволството е насочено и кон нив, ем покажуваат значајна лојалност кон ВМРО-ДПМНЕ. СДСМ е упатен во барањето на сојузници во новите политички партии Беса, Унитети и Движење за реформа на ДПА. Осебено ако овие три партии останат фрагментирани, необединети во коалиција, постои голем ризик на загуба на многу гласачи поради тоа што изборниот систем ги фаворизира партиите од големата четворка: ВМРО-ДПМНЕ, СДСМ, ДУИ и ДПА.

Read more

Пред околу 3 месеци, Собранието ги избра техничките министри по предлог на СДСМ и тоа Оливер Спасовски во МВР  Фросина Ременски во МТСП, како и дополнителни заменици во министерствата за финансии, за земјоделство, за администрација… Во меѓувреме, околу две недели трае и мандатот Владата чиј мандат е организација на изборите, кое долгото име на техничка влада, што треба да биде избегнато бидејќи како такво беше барање на СДСМ.

Оценката на делувањето на министрите и замениците од СДСМ, е  возможна само ако се воспостави јасен критериум за нивната улога и место во Владата. И тука започнува збрката, што е всушност мандатот, работата на овие министри и заменици? Збрка од разлики во именувањата до разлики во разбирањата на содржината. Збрката започна со преводите на договорот од Пржино. Поголем дел од медиумите објави превод на договорот во кој се вели дека „новата влада ќе има мандат до  предвремените парламентарни избори“, а всушност треба „владината програма ќе се ограничи на организирањето на изборите“. Исто така во договорот мандатот на минстерот за вантрешни работи е дефиниран како технички, а мандатот на замениците е „правни, финансиски и кадровски прашања поврзани со организацијата на изборите“.

Улогата на техничките министри и заменици е да го обезбедат СДСМ дека се спроведува раздвојување на партијата од државата, како дел од подготовка на избори кои ќе се одржат на израмнет терен. Позициите во министерствата се поврзани со изборите (МВР) или со социјални трансфери во Министерството за труд и социјална политика (МТСП); со земјоделски субвенции во Мининистерството за земјоделство, и со капитални вложувања во Министерството за финанси. Од тука е јасно дека станува за технички министри и заменици, а сега и техничка влада, чија задача е организација на изборите. Тоа не е политичка влада на голема коалиција, каква што беше владата во 2001 -2002 година.

Read more