Месец: м.г

Во „Окупирај ја политиката (1)“ напишав дека сме сведоци на општо губење на илузиите за традиционалната репрезентативна демократија, поради чувството дека избраните политичари не се способни да ги решат најбитните проблеми. А самата (партиска) политиката се избегнува и постојат знаци дека клубот на политичари станува сè повеќе затворен, ексклузивен и клиенталистички. Партиската „одбрана“ на политиката како ексклузивен клуб е поставена во два круга: внатрешен, партиски со висока централизација и надворешен, со поставување пречки за непартиско политичко учество. Како да ги совладаме бедемите и да ја окупираме политиката?

Анонимен автор во „Помалото политичко зло“, објавен во Окно, поставува теза за системот како туѓ, украден од политичките и бизнис-елити, а отуѓувањето на политичката од општествената сфера и комплетната деполитизација се инхерентен производ на системот. Авторот смета дека во неможност да се отфрли системот во целост како неправеден, на граѓанинот му преостанува да биде прагматичен и да избере каде има повеќе материјални и нематеријални добивки. На граѓанинот му преостанува избор на помало политичко зло, избор меѓу ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ, врз основа на нивните политики во економски и општествени прашања. Во отсуство на позначајни, идеолошки, разлики, според авторот, подеднакво легитимно е некој да не може / не сака да го пресмета помалото зло, и да одбива да даде легитимитет на системот. Многу добра анализа, но, за жал изборот го сведува на две крајности: отфрлање на либералната демократија или (не) избор на помало политичко зло. Да, точно во Европа, во Словенија, Бугарија, граѓаните се дигнаа против системот и бараат заминување на корумпираните политички елити, но не нудат решенија. Не е многу позади нас пропаста на претходните обиди за социјалистичка револуционерна промена на системот.

Меѓу двете крајности избор на помалото политичко зло и револуција, мора да постојат достижни меѓурешенија.

Петер Креко, смета дека одговорот на антиестаблишмент движењата треба да вклучува некои од нивните практики и препорачува на политичките партии поблиска ангажираност со гласачите, повеќе идеологија, и помалку (политички) професионализам. Кај него решенијата се во рамките на подобрување на политичките партии како централен дел на политичкиот натпревар. И Звонко Шаврески, своевремено, препорача политички (партиски) ангажман.

Read more

Ветено, неостварено! Во изборен стил ветив дека овој четврток ќе следи продолжение на претходниот коментар „Окупирај ја политиката (1)“, но нема да го остварам и ќе мора да го одложам, а овој да го посветам на бојкотот на локалните избори.

Во играта кој е кукавица, ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ имаа уште еден круг на ескалација на политичката криза која на 16 февруари резултираше со одлука на СДСМ за бојкот на локалните избори на 24 март. Очекуван исход, бидејќи од октомври 2012 година на раководството на СДСМ му преостана само еден излез, да го одврати вниманието од локалните избори и да ја побара својата последна шанса – игра на сè или ништо, во едно „катаклизма-сценарио“ и повторување на „15 септември“.

Јасно се демонстрира стремење кон победник-губитник решение и отсуство на основно разбирање на (политичкиот) дијалог. Тоа се огледаше во целиот политички процес. Се огледаше во селективноста на приемот на пораките од меѓународната заедница, та така на некого му се слушаше само дека бојкотот не е решение, а на некого дека изменување на деловник без опозиција не е начин. Илија Димовски, пратеник на ВМРО-ДПМНЕ, во „Бојкотот е бојкот врз Македонија“ има одлични заклучоци дека: „…никогаш повеќе Македонија не смее да се занимава и да зборува за …пресметки, закани до внуци и правнуци. Македонија треба да зборува и да се натпреварува со реформи, проекти, позитивни мерки за вработување и успеси.“. Но тие не се применливи само на неразбирливите закани на СДСМ. Зошто ВМРО-ДПМНЕ и при сите реформи и проекти, врши понатамошна поларизација со негативната кампања за „гркот Бранко“?

За жал, веројатно политичкиот процес ќе продолжи така и понатаму. И покрај повикот дека ако има политичка волја сè уште има време за решавање на политичката криза, СДСМ немаат одговор како би изгледало тоа решение? Од партиските изјави јасно дека е поверојатно дека СДСМ ќе се обиде да го делегитимира изборниот процес. Тоа може да се случи или со опструкции на изборниот процес, што искрено се надевам, за нивно и наше добро, дека СДСМ нема да го направат, и/или со натпревар на „негласачи против гласачи“. Така СДСМ најверојатно ќе се најде во ситуација, по втор пат во историјата, да им порача на граѓаните дека имаат избор со неостварување на своето гласачко право. По втор пат, бидејќи и во 2004 година СДСМ со паролата „Некои прашања не заслужуваат одговор“ повика на бојкот на референдумот.

Read more

„Ние сме сведоци на општо губење на илузиите за традиционалната репрезентативна демократија. Причината за тоа e што се повеќе и повеќе гласачи чувствуваат дека нивните избрани политичари не се способни да ги решат најбитните проблеми. Гласачите ја избегнуваат политиката бидејќи ја перципираат како премногу професионална – во смисла на чувство дека политичките партии стануваат ефикасни машини за собирање гласови, каде што ‘брокерите на моќта’ работат само за сопствениот интерес и ги употребуваат гласачите само како инструмент во нивното настојување да практикуваат моќ. Во исто време, политичките класи сè повеќе се оддалечуваат од патеките на добро етаблираните кариери и постојат знаци дека клубот на политичари станува сè повеќе затворен.“ Ова не е цитат од домашен политички аналитичар, туку од Петер Креко, Директор на Институтот за политички капитал од Унгарија, и иако сосема е применлив на Македонија, се однесува на земјите од ЕУ.

Критики има и тука кај нас дома. Уште покритичен е анонимен автор во „Помалото политичко зло“, објавен во Окно, „Обичниот граѓанин го чувствува системот туѓ, украден од политичките и бизнис-елити, што и не е далеку од вистината. Отуѓувањето на политичката од општествената сфера и комплетната деполитизација се инхерентен производ на овој систем.“ Во 2006 г. кога Звонко Шаврески, претседател на „Полио Плус“, стана кандидат за пратеник, беше „дочекан на нож“ и тој во „Рубикон околу нас – и во нас“, објавен во Граѓански свет, ја образложува својата одлука да не биде „аполитичен и социјално ампутирано суштество“. И пишува: „Има „теоретичари” (кафанско/кулоарски) кои тврдат дека политиката е валкана работа и со неа се занимаваат само валкани политичари и нивните послушковци. Оваа теза обично ја пуштаат оние кои веќе ја ‘водат’ политиката, што во суштина значи „подмочување” на територија и одбрана од конкуренција во нивното трло. Демек: оставете нè нас да се ‘мачиме со олку валкана работа’“.

Во „Да, отпор, но за чии лаги (3)“, напишав „СДСМ се развиваше не како политичка партија заснована на идеологија, туку како патрон-клиенталистички систем, кој потоа го пресликаа сите други партии… Во тој систем нема судир на идеологии или идеи, нема левици, центар или десница, туку судир околу самата власт, како начин на контрола на јавните ресурси“. Ваквиот партиски клиенталистички систем не само што го пресликаа сите политички партии, туку заедно го бранат. Партиската „одбрана“ на политиката како ексклузивен клуб е поставена во два круга: внатрешен и надворешен.

Read more

Објавувањето на индексот на прес слободата 2013 на „Репортери без граници“ предизвика низа на коментари. Проопозициските чинители акцентот го ставија на падот на Македонија на глобалниот ранг од 34-то место во 2009 година на 116-то место, како и на посочувањето на Владата како единствен виновник за тоа. Провладините медиуми главно го премолчеа или го маргинализираа рангирањето, или вината ја префрлаат на делови од лошите оценки како „судското вознемирување“ каде што на пример го нагласуваат негативното влијание на опозициски чинители во вкупниот број на судски процеси против новинари. Дел од чинителите вината за состојбите ја побараа во самиот новинарски еснаф, а друг дел ги критикуваа „Репортери без граници“ и нивната методологија на индексот. И „Нова Македонија“ имаше серија на написи, а неделава започна со низа на колумни од колегите-надворешни соработници како „Новинари без граници“ или „Забрзано кон дното“.

Еден од моментите што се наметна е дека во информирањето за индексот, колку што следев, доминираше селективност. На пример, не само што ниту еден чинител, медиум, граѓанска организација, не го објави индексот на македонски, за да го направи достапен на пошироката јавност, туку и оценките за Македонија не ги видов објавени, тука во земјата, во изворна форма. Во Индексот во делот за Европа се вели „Надвор од ЕУ, слободата на информирање е во состојба на колапс. Во нејзините (ЕУ) граници, Унгарија и Грција се во битен пад. Балканот останува вкоренет во репресивните практики на минатото.“ Оттука произлегува јасен поширок и подлабок регионален контекст на проблеми во прес слободата. Понатаму овој регионален тренд се потврдува: „За Хрватска (ранг 64, раст +4) и Србија (63, +17), сликата е мешана… Албанија (ранг 102, пад -22), Црна Гора (113, -6) и посебно Македонија (116, -22), го влечат надолу индексот за Балканот“. За Македонија, како и другите две земји на регионалното дно се наведени „истите жални забелешки: судско вознемирување често засновани на несоодветно законодавство, недостаток на пристап кон јавни податоци, физичко и психолошко насилство против тие кои работат на вести и информации, пазарот на јавното и приватното рекламирање се употребува како инструмент, сивата економија држи под контрола витални делови од медиумите“.

Read more