Кандидатски листи за промени?

Партиите ги објавија кандидатските листи за парламентарните избори на 11 декември 2016 година, а јавноста и експертите започнаа со коментари за истите. Анализите на кандидатските листи понекогаш личат на гатање, бидејќи партиите останаа затворени за објаснување на кандидатските листи. Клучното прашање е дали кандидатските листи се најава за промени, и во државата и во партиите?

СДСМ се осмели и прв ги објави кандидатските листи, со што ѝ овозможи на ривалската ВМРО-ДПМНЕ предност да ги експлоатира слабостите на листата на СДСМ или да подготви соодветен одговор. Од прв поглед јасно е дека се клучни е ИЕ 4 и 1, но и ИЕ 5 и 2 може да влијаат на исходот.

Зоран Заев, како претседател на СДСМ ја напушти практиката за лидерско соочување во изборната единица (ИЕ) 1, и е кандидат во ИЕ 4. Тоа може да создаде впечаток за избегнување на неговиот политички ривал, Никола Груевски. ВМРО-ДПМНЕ се одлучи на предизвик, и Никола Груевски ја води листата во ИЕ 4. Нормално двете страни имаат сосема спротивни толкувања за своите потези. СДСМ тврдат дека ќе победат во ИЕ 1 и затоа Груевски бега од таа изборна единица. Ако е така, прашањето е зошто Зоран Заев не е кандидат во ИЕ 1, туку тоа е Стево Пендаровски? Од друга страна Никола Груевски вели дека ќе се соочи со Зоран Заев во ИЕ 4, зошто тој одбрал таму да биде соочувањето и дека тоа е лидерско соочување за премиер на Македонија. Логичен избор за ВМРО-ДПМНЕ, бидејќи во ИЕ 4 (како и ИЕ 3) има подобри резултати отколку во ИЕ 1, ќе се соочат двајцата лидери во ситуација кога Никола Груевски има двапати повисок рејтинг од Зоран Заев. Зоран Заев избирајќи ја ИЕ 4 и својата Струмица укажува дека се спрема за одбрана, а не за напад. ВМРО-ДПМНЕ ќе парира и на кандидатурата на Љубчо Георгиевски и ќе се обиде да спречи позначаен одлив на гласови во коалицијата „ВМРО за Македонија“.

Read more

Трамп – крајната одмазда на заборавените!

Над 60 проценти на гласачи сметаат дека Трамп нема капацитет да биде Претседател на САД – најмоќната земја на светот. Исто толкав број на гласачи мислат дека темпарементот на Трамп не е соодветен за Претседател. Сепак 47,6 проценти од гласачите го дадоа својот глас за Доналд Трамп, што го доведе до 288 избирачки гласови потребни за победа.

tramp-krajnata-odmazda-na-zaboraveniteШансите на Доналд Трамп за победа беа под 20 проценти, наспроти шансите на Хилари Клинотон кои се проценуваа на 80 проценти. Си-ен-ен ја отвори својата изборна програма со проценка за сигурни 264 избирачки гласови за Хилари Клинтон, а во моментот иако има скоро ист број на гласачите има само 218 избирачки гласови. Сите анкети ѝ даваа предност на Клинтон од 1 до 7 проценти и сите беа погрешни. Моделите беа погрешни, политичките аналитичари погрешија. Ќе поминат недели во анализа каде сите згрешија. За вистина на волјата ова е втора голема грешка на анкетните куќи, првата беше погрешните прогнози за изборите во Велика Британија кога не ја предвидоа убедливата победа на конзервативците.

Read more

Политичка педофилија

По случајот Диме Спасов, професорот Ненад Марковиќ, на фејсбук, го сподели своето мислење за концептот на вклучување на (пре) млади кадри во врвовите на политиката. Тој процес го нарекува јувенализација на политиката, професорката Гордана Силјановска го нарекува инфантилизација, додека професорката Билјана Ванковска го нарекува педократија. Мојот термин е политичка педофилија, бидејќи, како и кај педофилијата, каде што не се важни годините туку половата несозреаност, и во политичката педофилија не се проблем годините туку политичката несозреаност.

politichka-pedofilijaНо чекор наназад, дали навистина имаме премлади политичари, што како некои тврдат е каректеристично само за Африка? Се обидов да најдам примери, кои ќе говорат спротивното дека во врвите на светската политика има млади луѓе. На листата на млади премиери (под 30 години) навистина главно примери од Африка, и ,да, премиери од Балканот: Мило Ѓукановиќ од Црна Гора, кој во 1991 година станал премиер со 29 години, Бранко Црвенковски од Македонија кој во 1992 година стана премиер исто така со 29 години, и Илир Мета и Пандели Мајко од Албанија, кои станале премиери на 30 години. Барајќи по сеќавањата млади премиери се потсетив на младиот Филипе Гонзалес, кој за првпат бил избран за премиер на Шпанија, но на 40 години, а во современата В. Британија, најмлади премиери се Тони Блер и Дејвид Камерун, двајцата со 43 години. Од друга страна ниту еден премиер не бил повозрасен од 59 години во моментот на избор. Најмладиот претседатела на САД бил Џон Кенеди со 43 години кога бил избран. Се откажав од натамошно барање на млади во врвовите на политиката.

Read more

Растeње во сенка: скриената економија и корупцијата (2)

И покрај значајните разлики меѓу најмногу и најмалку корумпираните земји, општото ниво на корупција во Југоисточна Европа е доволно високо за да се биде сериозна грижа на чинителите на добро владеење. Може да се каже дека во Југоисточна Европа антикорупцијата крахира. Една од динамиките која треба да се разбере е скриената економија и поврзаноста со корупцијата. Трајна и значајна по големина скриена економија исто така укажува на неефикасност на институциите. Доколку се погледнат податоците за скриената економија во регионот, нејзиното учество како дел од ГДП изнесува меѓу 26 проценти и 35 проценти. Скриената економија е најниска во Турција каде изнесува 26.5 проценти (2013) година, преку Србија со 30 проценти (2010) и Бугарија со 31 проценти (2013) до Албанија со 33 проценти (2007) и Македонија 35 проценти (2007). Големината на скриената економија е доволна за да се очекува дека има влијание на други забранети активности. Два феномена заслужуваат посебно внимание и тоа во подрачјето на вработување и на даноците, каде најчесто се јавува административна корупција во бизнисот. Според истражувања вработувањето во скриената економија изнесува од 19 проценти во Хрватска до неверојатни 81 проценти во Косово. Бугарија и Македонија со 27 проценти, односно 30 проценти се во групата со пониска скриена вработеност, Босна и Херцеговина, Албанија и Црна Гора со 37 до 39 проценти се во средина, а покрај Косово на врвот се наоѓаат Србија со 51 процент и Турција со 75 проценти. Криењето на вработувањето во фирмите станува систематично.

Наспроти раширеното мислење дека во неформалниот сектор работниците заработуваат повеќе, во некои земји не е така. Во Босна и Херцеговина платите во формалната економија се повисоки за околу 50 проценти, во Албанија за околу 30 проценти, а во Македонија за 8 проценти , додека во Бугарија се еднакви, а само во Косово платите во неформалната економија се повисоки за 8 проценти од тие во формалната. Ваквата состојба значи дека работењето во скриената економија не е во целост слободен избор, бидејќи никој доброволно не би работел за пониска плата, и укажува на регулаторни недостатоци. Повисоки плати и поформалните работи се поврзани со образованието, бидејќи работници од повисоки степени почесто се наоѓаат во формалната економија.

Read more

Растeње во сенка: скриената економија и корупцијата

Изминативе недели Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС), го објави Извештајот за проценка на корупцијата во Македонија за 2016 година, за што пишував во коментарот „Провладин молк за корупцијата“, а Центарот за изучување на демократијата (ЦСД) од Бугарија, заедно со партнерите го објави регионалниот извештај и се одржа регионална средба во Скопје, посветена на состојбите во регионот на Југоисточна Европа, од Хрватска до Турција.

Еден од главните наоди е дека, и покрај значајните разлики меѓу најмногу и најмалку корумпираните земји, општото ниво на корупција во Југоисточна Европа е доволно високо за да се биде сериозна грижа на чинителите на добро владеење. Корупцискиот притисок (барањето мито) во регионот, мерено долгорочно, е намален од околу 41 процент на 26 проценти и тој стивнува, иако бавно, но сепак е на многу високо ниво од околу 26 проценти. Може да се каже дека во Југоисточна Европа антикорупцијата крахира. Сузбивањето на корупцијата е многу бавно, и тоа не се должи на недостаток на антикорупциска легислатива. Не може да се разбере корупцијата во регионот без да се разбере зошто крахира анти-корупцијата. За тоа е потребно длабоко разбирање на корупциските динамики, нивно следење, мониторирање и процена.

Една од динамиките која треба да се разбере е скриената економија. Корупцијата на власта не може соодветно да се процени без да се земе во предвид степенот на меѓусебна (не)соодветност на службените правила и преовладувачките социјални норми и вредности. Како и корупцијата, така и скриената економија се појавува таму каде постои несогласување на правните норми или формалните намери на законите и регулативата и социјалните норми или секојдневниот избор на индивидуите и бизнисот. Трајна и значајно по големина скриена економија исто така укажува на неефикасност на институциите. Корупцијата се јавува на допирната точка на формалната и неформалната економија, каде бизнисот и индивидуи плаќаат неформална рента (мито) или ги заробуваат институциите за да останат скриени, неусогласени со законот и регулативата или да обезбедат поевтина и помазно легализирање на нивните продукти и услуги.

Read more